Giới trẻ cắt tay, cạo da: TS Tâm lý Trần Thành Nam nói gì?

11 - 25/01/2018 - 01:17:05 - Sao việt

TS Tâm lý Trần Thành Nam (ĐH Giáo dục, ĐH Quốc gia Hà Nội) cho rằng, cách thức phổ biến nhất thường là tự cắt tay bằng dao lam (với nữ) và tự đập đầu, đánh mình, tự đốt cơ thể mình (với nam). Nếu những hành vi cố ý gây tổn thương vùng mặt, mắt, cổ, ngực, hoặc cơ quan sinh dục thì đó có thể là dấu hiệu của những vấn đề rối loạn tâm thần nghiêm trọng hơn. >> Thời kỳ "giông bão và stress": Giới trẻ rạch tay, hủy hoại bản thân >> Khi người trẻ thích rạch tay, xăm kín mặt hủy hoại bản thân

Xem thêm:

Xem thêm: thùng nhựa rỗngthùng nhựa đặcthùng nhựa công nghiệpthùng nhựa rỗng công nghiệpthùng nhựa đặc công nghiệp

Tại Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai) thông tin, trong những năm gần đây, tỷ lệ bệnh nhân mắc hội chứng “Tự hủy hoại bản thân” có dấu hiệu gia tăng đáng kể. Phần lớn rơi vào lứa tuổi vị thành niên, thanh niên với những nguyên nhân “không giống ai”.

Phóng viên đã có cuộc trao đổi với TS Tâm lý Trần Thành Nam, ĐH Giáo dục (ĐH Quốc gia Hà Nội) xung quanh đến vấn đề này.


TS Tâm lý Trần Thành Nam

TS Tâm lý Trần Thành Nam

1/3 số người có hành vi tự gây tổn thương có ít nhất 1 ý tưởng tự sát

PV: Mới đây, nghiên cứu của nhóm giảng viên ĐH Sư phạm TP.HCM cho thấy, có đến hơn 84% học sinh THCS tại TP.HCM có dấu hiệu của hành vi tự hủy hoại bản thân. Anh có ý kiến gì về vấn đề này?

TS Trần Thành Nam: Vấn đề hành vi tự gây tổn thương của giới trẻ đang là một vấn đề làm đau đầu các nhà tâm lý và chuyên gia sức khỏe tâm thần. Tự gây tổn thương được hiểu là bất kì hành động có chủ định và ý thức gây thương tổn trực tiếp đến cơ thể bản thân mình.

Các nghiên cứu trên toàn thế giới cho thấy có khoảng 15-25% trẻ vị thành niên đã từng có hành vi tự làm tổn thương ít nhất một lần.

Tại Việt Nam, căn cứ trên kết quả điều tra quốc gia về thanh niên và vị thành niên Việt Nam – SAVY-II, thì có khoảng 7,5% trẻ trong độ tuổi 14-25 đã tự gây thương tích cho mình.

Các dạng hành vi tự gây tổn thương rất đa dạng từ như đánh/đấm nhằm gây thương tích cho bản thân, cắt tay, cào mạnh, cạo da, phá hoại quá trình lành vết thương và tự làm bỏng bằng thuốc lá, thậm chí bao gồm các hành động mang tính phá hủy hơn như nhảy từ trên cao xuống làm gãy xương, gây thương tích tới các chi, gây tổn thương mắt hoặc tự cắt bộ phận cơ thể (VD như cắt bộ phận sinh dục).

Đáng nói là hành vi tự gây tổn thương thường xảy ra cùng với các vấn đề sức khỏe tâm thần và thể chất khác nên làm tình trạng trở nên trầm trọng hơn nhiều.

Những người thích hành hạ bản thân thường khởi đầu xu hướng bằng những vết bỏng, vết cắt nhỏ bằng dao lam. Nếu để kéo dài, sự hủy hoại này sẽ gây hậu quả nghiêm trọng như thế nào, thưa ông?

Mặc dầu có nhiều hình thức tự gây tổn thương như đã nêu trên nhưng cách thức phổ biến nhất thường là tự cắt tay bằng dao lam (với nữ) và tự đập đầu, đánh mình, tự đốt cơ thể mình (với nam). Nếu những hành vi cố ý gây tổn thương vùng mặt, mắt, cổ, ngực, hoặc cơ quan sinh dục thì đó có thể là dấu hiệu của những vấn đề rối loạn tâm thần nghiêm trọng hơn.

Về hậu quả, nghiên cứu chỉ ra trẻ đã có hành vi tự gây tổn thương có trung bình 5 ý tưởng tự gây tổn thương mỗi tuần và khoảng 86% các ý tưởng này được thực hiện. Ngoài ra, 1/3 số người có hành vi tự gây tổn thương có ít nhất 1 ý tưởng tự sát.

Trong nhiều trường hợp, hành vi tự gây tổn thương đi kèm hoặc là hệ quả của các rối loạn tâm thần khác.

Ví dụ 70-80% người bị rối loạn nhân cách ranh giới có các hành vi tự gây tổn thương; người rối loạn lo âu sử dụng hành vi tự gây tổn thương để ức chế cảm xúc lo âu tăng cao; 60-70% những người chán ăn tâm thần hoặc cuồng ăn có hành vi tự gây tổn thương vì họ không thỏa mãn với hình ảnh cơ thể mình nên sử dụng hành vi này để tự trừng phạt bản thân.

Ngoài ra, 34-50% người nghiện cũng có hành vi tự gây tổn thương và đó là hệ quả của những ảo giác. Nếu những vấn đề tổn thương sức khỏe tâm thần này không được phát hiện và can thiệp kịp thời, cá nhân có thể tự gây nguy hiểm cho bản thân mình cũng như mọi người xung quanh.


Cô gái ở Nghệ An cắt tay ngay sau khi chia tay người yêu.

Cô gái ở Nghệ An cắt tay ngay sau khi chia tay người yêu.

Hủy hoại bản thân: cách thức trốn tránh hành vi tự sát?

Vậy theo ông, sao người trẻ lại chọn sự hủy hoại thân thể như vậy gây lên nỗi đau về thân thể cũng như tinh thần?

Đã có nhiều lý thuyết tâm lý giải thích về cơ chế hành vi tự gây tổn thương. Có thể là trẻ dùng nỗi đau về cơ thể để làm xao lãng các cảm xúc tiêu cực đặc biệt là tức giận và trầm uất. Có thể là một cách thức trốn tránh hành vi tự sát nhưng vẫn đạt được mục tiêu trừng phạt bản thân. Có thể hành vi này sẽ mang lại nhiều “lợi lộc” cho trẻ trong đó có sự chú ý quan tâm của gia đình…

Mới đây, trong một nghiên cứu của chúng tôi, các em có hành vi tự hành hạ bản thân đã chia sẻ một số lý do dẫn đến hành vi tự gây tổn thương gồm: thực hiện hành vi để giải tỏa em khỏi cảm giác “tê liệt” hoặc trống rỗng; để em trừng phạt bản thân mình; để tránh phải làm việc gì đó khó chịu mà em không muốn làm (như đi học); để tránh phải ở cùng các thành viên trong gia đình; để khiến những người khác phải cư xử khác đi và thay đổi chính họ; để bố mẹ em hiểu và để ý tới em; để cho những người khác biệt em đã tuyệt vọng như thế nào; hay để thấy mình thuộc về một nhóm nào đó.

Có người nói độ tuổi dễ gây ra hội chứng này ở thời kì giông bão và stress. Tự hành hạ bản thân thường xảy ra ở độ tuổi 13-19. Ông có thể lí giải về vấn đề này?

Đúng là hành vi tự gây tổn thương cho bản thân bùng phát trong giai đoạn vị thành niên. Có thể nói có 2 đặc điểm tâm lý chính của lứa tuổi này đó là tính xung động và chủ nghĩa hoàn hảo.

Trẻ vị thành niên cũng thường là những người theo chủ nghĩa hoàn hảo. Có nghĩa là các em luôn nỗ lực đạt tới những kỳ vọng cao một cách phi thực tế trong nhiều lĩnh vực hoạt động của đời sống như học tập, sở thích, nghề nghiệp, thể hiện với bạn bè…

Và những người theo chủ nghĩa hoàn hảo thường mắc lỗi nhận thức rằng nếu tôi không thành công trong một nhiệm vụ nhỏ có nghĩa là tôi hoàn toàn thất bại, tôi không có năng lực, tôi vô giá trị. Chính vì vậy, các em sử dụng các hình thức tự gây tổn thương để trừng phạt bản thân.

Nếu không được can thiệp, chữa trị sớm việc giới trẻ tự hủy hoạt bản thân sẽ dẫn đến hậu quả khôn lường. Theo ông, làm sao để giúp trẻ vượt qua được vấn nạn này?

Để hỗ trợ các em vượt qua những hành vi tự gây tổn thương cũng như các cơn khủng hoảng lứa tuổi, cần có các chiến lược phòng ngừa và can thiệp trong trường học.

Về chiến lược phòng ngừa, trường học cần cung cấp một môi trường học đường an toàn và nuôi dưỡng nâng cao khả năng tự phục hồi ở học sinh.

Chương trình của trường học cũng cần quan tâm tới việc phát huy các điểm mạnh, các tiềm năng cũng như các kĩ năng sống tích cực cho học sinh cũng như nâng cao nhận thức về hành vi tự gây tổn thương, cung cấp các thông tin về những yếu tố nguy cơ hay dấu hiệu nhận biết, loại bỏ những niềm tin hay định kiến sai lầm người có hành vi này.

Để can thiệp các trường hợp tự gây tổn thương trong trường học, cần có cán bộ tư vấn học đường và thành lập các Tổ hỗ trợ tâm lý trong Nhà trường. Cán bộ tư vấn học đường trong trường sẽ là người ý thức được các dấu hiệu của tự gây tổn thương và cách nhận biết nó chính xác cũng như có khả năng giải quyết ngay và hiệu quả với các học sinh có hành vi tự làm tổn thương. Nhà tâm lý học đường cũng sẽ là người đề xuất một quy trình an toàn cho những trường hợp tự gây tổn thương của học sinh.

Ngoài ra, Tổ hỗ trợ tâm lý sẽ phải quản lý và xử lý hiện tượng “lây lan” hành vi tự gây tổn thương.

Xin cảm ơn ông!

Theo Đỗ Hợp

Tiền phong

Từ khóa: thùng nhựa rỗngthùng nhựa đặcthùng nhựa công nghiệpthùng nhựa rỗng công nghiệpthùng nhựa đặc công nghiệp

Bài viết khác

  • Gặp cặp đôi cầm chảo chụp ảnh cưới cổ vũ U23 Việt Nam
    Gặp cặp đôi cầm chảo chụp ảnh cưới cổ vũ U23 Việt Nam
    Dân trí Vốn dĩ cả hai đều có niềm đam mê mãnh liệt với bóng đá nên cặp đôi này đã quyết định chụp ảnh cưới vào thời khắc mọi người dân đều hướng về các tuyển thủ U23 Việt Nam trong trận chung kết U23 châu Á vừa qua. >> Cổ vũ U23 Việt Nam, nữ sinh Việt nổi bật trên báo Trung Quốc và Thái Lan >> Vén bí mật về cô gái bạo gan "lừa" nắm tay thủ môn Bùi Tiến Dũng
  • Chàng trai đặc biệt “chân đá bóng, tay bán son” của U23 Việt Nam
    Chàng trai đặc biệt “chân đá bóng, tay bán son” của U23 Việt Nam
    Dân trí Nói đến Nguyễn Phong Hồng Duy trong vai trò tiền vệ U23 Việt Nam tại giải châu Á vừa qua thì ai cũng biết. Nhưng một “ông chủ” Hồng Duy dễ thương chăm chỉ bán son thì không phải ai cũng biết... >> Sở thích, quá khứ cầu thủ U23 Việt Nam được fans nữ quan tâm sát sao >> Duy Mạnh U23 Việt Nam hội đủ tiêu chuẩn “bạn trai quốc dân”
  • Vinh danh 10 Gương mặt trẻ Thủ đô tiêu biểu 2017
    Vinh danh 10 Gương mặt trẻ Thủ đô tiêu biểu 2017
    Dân trí Sáng 1/2, tại Nhà hát lớn Hà Nội, Thành Đoàn Hà Nội tổ chức lễ tuyên dương 10 Gương mặt trẻ Thủ đô tiêu biểu năm 2017 gồm những cá nhân xuất sắc có đóng góp trong nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội. >> Nam sinh trả lại 320 triệu đồng được vinh danh Gương mặt trẻ Thủ đô 2017
  • Chiếc áo của thủ môn Bùi Tiến Dũng được đấu giá 30 triệu đồng
    Chiếc áo của thủ môn Bùi Tiến Dũng được đấu giá 30 triệu đồng
    Dân trí Tối ngày 31/1, trong chương trình đêm nhạc từ thiện “Góp yêu thương” tại Thanh Hóa, chiếc áo do thủ thành Bùi Tiến Dũng có chữ ký của các tuyển thủ U23 Việt Nam trao tặng đã được đấu giá thành công, nhằm quyên góp ủng hộ người dân ở các huyện miền núi nghèo xứ Thanh. >> Lời xin lỗi của thủ môn Bùi Tiến Dũng với người hâm mộ thu hút 1,4 triệu lượt cảm xúc >> Cười nghiêng ngả "ảnh cưới photoshop" của nữ CĐV với thủ môn Bùi Tiến Dũng
  • “Em út” U23 Việt Nam Văn Hậu: “Mẫu bạn gái của em giống anh Quang Hải”
    “Em út” U23 Việt Nam Văn Hậu: “Mẫu bạn gái của em giống anh Quang Hải”
    Dân trí Sự đoàn kết của các cầu thủ U23 Việt Nam không chỉ thể hiện trên sân bóng mà còn ở cách chọn bạn gái giống hệt nhau! >> Sở thích, quá khứ cầu thủ U23 Việt Nam được fans nữ quan tâm sát sao >> Đọ sắc bạn gái xinh đẹp của một số cầu thủ U23 Việt Nam
  • Tuổi trẻ Kon Tum “Hành trình về nguồn”
    Tuổi trẻ Kon Tum “Hành trình về nguồn”
    Dân trí Ngày 1/2, Tỉnh đoàn Kon Tum tổ chức Lễ xuất quân “Hành trình về nguồn” nhân kỷ niệm 88 năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930 – 3/2/2018) và 105 năm ngày thành lập tỉnh Kon Tum, với sự tham gia của hơn 200 đoàn viên thanh niên tiêu biểu.
  • Chuyện chưa kể về “nữ hoàng nhảy xa” là Gương mặt trẻ Thủ đô tiêu biểu 2017
    Chuyện chưa kể về “nữ hoàng nhảy xa” là Gương mặt trẻ Thủ đô tiêu biểu 2017
    Dân trí Bùi Thị Thu Thảo, vận động viên duy nhất được bầu chọn là 1 trong 10 Gương mặt trẻ Thủ đô tiêu biểu nhờ thành tích thi đấu ấn tượng trong năm 2017. >> Vinh danh 10 Gương mặt trẻ Thủ đô tiêu biểu 2017 >> Nam sinh trả lại 320 triệu đồng được vinh danh Gương mặt trẻ Thủ đô 2017
  • Áo dài lưu giữ hồn Tết Việt
    Áo dài lưu giữ hồn Tết Việt
    Càng gần đến Tết Nguyên Đán, chiếc áo dài càng được nhiều gia đình và bạn trẻ lựa chọn làm trang phục diện trong các bộ ảnh đón Tết. Giữa nhịp sống hiện đại hối hả, áo dài tôn vinh những giá trị truyền thống và nét duyên ngầm cho người mặc.
  • Những tài tử vạn người mê nhưng vẫn cay đắng vì vợ
    Những tài tử vạn người mê nhưng vẫn cay đắng vì vợ "cắm sừng"
    Là những ngôi sao nổi tiếng, điển trai lịch lãm có hàng triệu người hâm mộ, tuy nhiên những tài tử này vẫn phải chịu nỗi đau gia đình tan vỡ vì vợ ngoại tình.
  • Choáng ngợp với bộ sưu tập
    Choáng ngợp với bộ sưu tập "bảo bối" trong biệt thự của mỹ nhân Hoa
    Đây là những "bảo bối" giúp các sao nữ Cbiz trở nên rạng rỡ và xinh đẹp hơn bao giờ hết.
  • Sự thật việc Bảo Anh có tình mới sau khi chia tay Hồ Quang Hiếu
    Sự thật việc Bảo Anh có tình mới sau khi chia tay Hồ Quang Hiếu
    Nhiều khán giả gửi lời động viên, mong Hồ Quang Hiếu sớm vượt qua chuyện buồn tình cảm và tìm cho mình hạnh phúc mới.
  • Lý Tiểu Lộ lần đầu lên tiếng sau scandal ngủ lại nhà đàn em kém 12 tuổi
    Lý Tiểu Lộ lần đầu lên tiếng sau scandal ngủ lại nhà đàn em kém 12 tuổi
    Sau scandal làm náo loạn làng giải trí hồi cuối năm ngoái, Lý Tiểu Lộ lần đầu tiên lên tiếng về sự việc.
  • Sau đổ vỡ hôn nhân, Thu Thủy nghẹn lời khi con trai hỏi: “Mẹ ơi ba đâu rồi?”
    Sau đổ vỡ hôn nhân, Thu Thủy nghẹn lời khi con trai hỏi: “Mẹ ơi ba đâu rồi?”
    Nữ ca sĩ tâm sự, cô sẽ để bé sống hồn nhiên, ngây thơ, chờ đến khi con trưởng thành mới dần chia sẻ với con về những chuyện buồn đã qua.
  • Lời hứa tặng U23 Việt Nam tiền tỷ của dàn sao giờ thế nào?
    Lời hứa tặng U23 Việt Nam tiền tỷ của dàn sao giờ thế nào?
    Người hứa tặng 1,5 tỷ đồng, người hứa trao 500 triệu đồng nhưng độc giả ai cũng thắc mắc số tiền đó đã tới tay cầu thủ hay chưa?
  • Giới trẻ Sài Gòn tưng bừng đón lễ hội tại cụm rạp CGV
    Giới trẻ Sài Gòn tưng bừng đón lễ hội tại cụm rạp CGV
    Hai ngày cuối tuần vừa qua là hai ngày hội, người người nhà nhà hòa chung không khí bóng đá tưng bừng. Trong đó, rất nhiều bạn trẻ đã chọn các cụm rạp CGV để trải qua những phút giây hạnh phúc đó.
  • Vén bí mật về cô gái bạo gan
    Vén bí mật về cô gái bạo gan "lừa" nắm tay thủ môn Bùi Tiến Dũng
    Dân trí Cô gái bất ngờ hỏi thủ môn Bùi Tiến Dũng” "Soái ca! Em tặng cái này cho anh nhé?". Tiến Dũng “ngây thơ” đáp “Ừ”. Và chỉ trong chớp mắt, anh bị cô lừa mất... một cái nắm tay ấm áp. >> Hình xăm trên cánh tay của tuyển thủ U23 Quang Hải thể hiện điều gì? >> Lời xin lỗi của thủ môn Bùi Tiến Dũng với người hâm mộ thu hút 1,4 triệu lượt cảm xúc
  • Chàng trai dành 12 tiếng vẽ chân dung đội trưởng Lương Xuân Trường
    Chàng trai dành 12 tiếng vẽ chân dung đội trưởng Lương Xuân Trường
    Dân trí “Leader không nhất thiết phải là người giỏi nhất, nói nhiều nhất, quyền lực nhất, mà là người có cái đầu lạnh và trái tim nóng,...”, suy nghĩ đầy ấn tượng của Nguyễn Kim Huy về Lương Xuân Trường dẫn đến quyết định vẽ chân dung chàng đội trưởng của U23 Việt Nam này.
  • Thủ môn dự bị U23 Việt Nam đẹp trai không kém gì Bùi Tiến Dũng
    Thủ môn dự bị U23 Việt Nam đẹp trai không kém gì Bùi Tiến Dũng
    Dân trí Với chiều cao 1m86, thủ môn dự bị Nguyễn Văn Hoàng còn cao hơn Bùi Tiến Dũng 5cm, nhưng anh cũng hơn Dũng tới 2 tuổi. Nhưng không biết giữa hai thủ thành này, ai đẹp trai hơn? >> Vén bí mật về cô gái bạo gan "lừa" nắm tay thủ môn Bùi Tiến Dũng >> Fans nữ “phát cuồng” vì biểu cảm ngơ ngác đáng yêu của đội trưởng Xuân Trường
  • Không phải Hồng Duy, Công Phượng mới là cầu thủ “điệu” nhất U23 Việt Nam?
    Không phải Hồng Duy, Công Phượng mới là cầu thủ “điệu” nhất U23 Việt Nam?
    Dân trí Những tưởng Hồng Duy mới là anh chàng thích làm đẹp nhất đội tuyển U23 Việt Nam nhưng có vẻ như Công Phượng cũng mê làm đẹp khi dân mạng bắt gặp hình ảnh tiền đạo này... đánh son. >> Vén bí mật về cô gái bạo gan "lừa" nắm tay thủ môn Bùi Tiến Dũng >> Lời xin lỗi của thủ môn Bùi Tiến Dũng với người hâm mộ thu hút 1,4 triệu lượt cảm xúc
  • Đặt lên bàn cân độ
    Đặt lên bàn cân độ "đỏm dáng" của các tuyển thủ U23 Việt Nam
    Dân trí Sau Hồng Duy, các fans đã phát hiện ra Công Phượng, Quang Hải, Đức Chinh và cả thủ thành Bùi Tiến Dũng cũng rất biết cách trau chuốt hình ảnh và “điệu” không kém đồng đội. >> Không phải Hồng Duy, Công Phượng mới là cầu thủ “điệu” nhất U23 Việt Nam? >> Vén bí mật về cô gái bạo gan "lừa" nắm tay thủ môn Bùi Tiến Dũng